Modern futbol felsefelerinde hem hücumda hem de savunmada çok büyük bir yeri olan futbolcuların başında bekler gelir. Defansın sağında ve solunda oynayan oyuncular. Total futbolda arı gibi çalışırlar, sert savunma anlayışıyla bilinen İtalyanların ünlü futbol felsefesi " catenaccio"da da benzer bir rolleri vardır. En sert savunma sisteminden en ofansif futbol sistemine kadar bütün sistemlerde müthiş önem taşıyan oyunculardır. Sahip olmaları gereken özellik sayısı ise diğer futbolculardan daha fazladır.
Öncelikle ideal bek oyuncusunu tanımlayalım daha sonra da yapması gerekenleri.
İdeal bir bek oyuncusu süratli olmalıdır ve maç içinde uzun süre koşabilmelidir. Çünkü oyunun temposu bu futbolcuların performansı üzerinden ayarlanmalıdır. Bu futbolcular rakipten topu kapma konusunda başarılı olmalılar. Zira karşılarında süretli futbolcular oynayacaktır ve bilekleri de süratli olacaktır. Hızlı bileklere sahip futbolculara faul yapmadan müdahale etmek yetenek gerektirir. Bu nedenle rakibe müdahale yapmadan topu kapmalıdır bekler. Kayarak müdahale gibi durumlarda da rakibe faul yapmamak için bu özellikleri iyi olmalıdır. Aynı zamanda atletik bir vücut yapısına sahip olmalıdır. Zira hantal bek oyuncularının süratli kanat oyuncuları karşısında hiç şansları yoktur.
Bek oyuncuları aynı zamanda dengelerini iyi korumalı ve omuz omuza mücadelelerde ayakta kalmalıdırlar. Messi gibi bir futbolcuya karşı oynarken omuz omuza mücadeleyi dert etmeyebilirsiniz ama karşınızda Crisiano Ronaldo olursa dert edersiniz. Bu yüzden çizgi üstünde rakiple omuz omuza mücadeleden kaçmayacak bek oyuncuları her zaman için çok tercih edilirler.
Bek oyunuları her ne kadar defansta görev alsalar da takımın ataklarına inanılmaz katkı sağlarlar. Özellikle İngiltere Premier Ligi'ni yakından takip edenler bunu çok daha iyi bilirler. Bir Manchester United ya da Chelsea maçında en çok dikkat çeken şey beklerin hücuma yaptığı müthiş katkıdır. Bekler bu hücuma iyi katkı yapabilmek için, iyi top sürebilmeli, yüksek pas yüzdesine sahip olmalı, deparları süratli olmalı, kanattan isabetli ortalar yapabilmeli, top tekniği de oldukça iyi olmalıdır. Bu özelliklerin yanında uzaktan etkili şut çekebilen bek oyuncuları Dünya çapında ün yapabilirler ve genelde üst düzey takımlarda yer bulurlar.
Bu genel özelliklerin yanında bek oyuncularının hava toplarında hakim olmaları onlara ayrı bir avantaj sağlayacaktır.
Şimdi bek oyuncularının sahadaki görevlerine bakalım:
Bek oyuncularının her futbol sisteminde farklı görevleri olabilir. Biz burada birkaç ayrı futbol felsefesinde bek oyuncularının görevlerini değerlendirecez.
Catenaccio'da bek oyuncuları: Bu sistemde savunmanın ortasında 3 futbolcu oynadığı için beklerin ters kademeyle defansın ortasına sık sık gelemsi beklenmez. Bunun yerine bu sistemin bekleri güçlü ve rakibe iyi basan, kendi sahasında pres yapan, çok hücuma çıkmayan oyunculardır. Takım korner kullanırken genelde geride bırakılırlar böylece kontra atak ihtimali önlenir. Bu oyunculardan kanattan hücuma destek vermeleri beklenmez. Sadece defansif görevleri vardır.
Total Futbol'da Bek Oyuncuları: Bu sistem 4-3-3 ile oynandığı için burada bekler son derece aktiftir. Hem savunmada hem de hücumda. Savunmada gerektiğinde karşılarındaki kanat adamını kontrol ederler gerektiğinde de ters kademeye girerek defansın ortasındaki sorunları giderirler. Total futbolda bek oyuncuları son derece tekniktir. Kanattan çalımlarla ilerleyip hücuma destek verirler. Uzun pas atmak yerine ya kısa paslarla hücuma çıkarlar ya da kontraatak gibi durumlarda deparla top sürerek rakip yarı alana geçerler. Total futbolda bu oyuncular çok önemsenmektedir. Total futbolun günümüzde en çok sıkıntı çektiği nokta da kaliteli ve hem hücumu hem de savunmayı mükemmel oynayabilen bek oyuncular bulmaktır. Barcelona bu sıkıntıyı Daniel Alves ve Eric Abidal ile çözmüş gibi görünse de Abidal Alves kadar hücuma destek veremeyiyor. Bu sebeple Barcelona atakları genelde Daniel Alves'in olduğu kanattan gelişir.
Klasik 4-4-2'de bek oyuncuları:
Klasik 4-4-2 oynayan çok fazla takım yok aslında. Geçen sene Real Madrid'in deneyip başaramadığı bir sistemdi. Bu sene İspanya milli takımı bu sistemi deniyor. Her iki takımın da avantajı Sergio Ramos gibi bir beke sahip olmak. Bu sistemde de total futbolda olduğu gibi bek oyuncuları hem hücumda hem de savunmada çok etkin rol oynarlar ve takımın en çok koşan oyuncularıdır. Sergio Ramos'lu İspanya Milli Takımının bizim milli takımla yaptığı maçları hatırlayalım. Sergio Ramos hem o kanatta Arda Turan'ı etkisiz hale getirmeyi başarmıştı hem de neredeyse her hücumda takımına destek vermişti. Sergio Ramos'u diğer beklerden üstün kılan özelliklerinin de bunda payı çok. Ama soldaki Capdevilla onun kadar yetenekli olmasa da yine de takımına büyük katkı sağlamıştı. Sol kanatta rakip kanat oyuncusunu durdurdu, kendi kanadından sık sık ileri çıkıp gol tehlikesi yarattı.
Şimdi gelelim günümüzdeki en önemli bek oyuncularına.
1) Sergio Ramos: Benim gözümde Maicon ile Sergio Ramos arasında pek bir fark yok ama birini birinci seçmem gerekti ve Ramos'u seçtim. Ramos hava toplarında hakim, çok koşan, süratli, iyi pas yapabilen, uzaktan etkili şutları olan, top ekniği yüksek, defansif vasıfları çok iyi, çok atletik ve yere sağlam basan bir oyuncu. Sadece bir bek oyuncusu değil. Sahanın neredeyse her yerinde oynayabilecek nitelikteki ender oyunculardan biri.
2) Maicon: Inter'in geçen sezon kazandığı şampiyonluukta payı çok büyüktü. Maicon bir ofansif orta saha kadar top tekniği olan bir futbolcu. Aynı zamanda çok koşuyor, ve de süratli. Uzaktan attığı nefis golleri de var. Maicon da Ramos gibi sahanın her yerinde rahatlıkla oynayabilecek bir oyuncu. Ramos'tan tek eksiği hava topları.
3) Juan Manuel Vargas: Perulu futbolcu Serie A'nın en kaliteli sol beklerinden biri. Müthiş bir sürati ve orta kabiliyeti var. Gilardino'nun attığı birçok golde payı büyük. Ayrıca serbest vuruşlarda da oldukça yetenekli. Juan Manuel Vargas'ı ilerideki günlerde bu blogda daha yakından tanıtacağım.
4)Radek Sirl: Çek Cumhuriyeti'nin eski günlere dönmeye çalıştığı şu dönemde en çok iş yapacak futbolcu. Zenit'le harikalar yaratıyor. Sol kanatta hücuma inanılmaz katkı sağlamasının yanında rakip kanat oyuncularını da çok güzel durduruyor. 1.80 boyuyla klasik kanat oyuncuları gibi kısa boylu değil. Zaten büyük takımların bekleri genelde kısa olmaz.
5) Jelle Van Damme: 1.94 boyuyla kule gibi bir bek oyuncusu. Çok kuvvetli ve top tekniği de oldukça iyi. Hava toplarında rakiplerine hiç şans tanımıyor. Ama çok hantal olması nedeniyle listede daha üst sıralara yerleşemiyor. Etkili ortaları ve uzaktan etkili şutlarıyla bu hantalığını kapatıyor.
6) Ashley Cole: Chelsea - Barcelona maçını izleyenler bilirler Messi'nin özellikle ikinci maçtaki çaresizliğini. Ne o seri çalımları ne de deparlarını gördük. Bunun tek sebebi Ashley Cole'un müthiş savunmasıydı. Sert savunmayı çok iyi yapan güçlü bir oyuncu. Tek eksiği diğer büyük kanat oyuncuları kadar etkili ortalar yapamıyor.
7)Patrice Evra: Manchester United'da geçen sezon Park'la birlikte en çok koşan oyuncuydu. Müthiş hırslı ve kuvvetli. Çok süratli bir şekilde ileri çıkıp pozisyon yaratabiliyor. Tek eksiği çok faullü oynaması.
8)Darijo Srna: Hırvat futbolunun günümüzdeki en üst seviyeli futbolcusu. Hem sol hem de sağ bek olarak mükemmel oynayabilen ender futbolculardan. Uzaktan etkili şutları var, sık sık hücuma destek verip etkili ortalar yapabiliyor, defans yönü de oldukça etkili. Tek eksiği kuvveti. Omuz omuza mücadelelerde çabuk yıkılabiliyor yere.
9) Marcell Jansen: Almanların son model tankı. 1.90 boyuyla o mevkide ender bulunur bir boy avantajına sahip. Bu boyu sayesinde hava toplarında çok etkili. Ayrıca omuz omuza mücadelelerde de rakiplerine hiç şans tanımıyor. Kayarak müdahalelerde çok başarılı. İleri çıkışlarda da tehlike yaratıyor ve etkli orta yapabiliyor. Tek eksiği sürati. Bu boyla bir de süratli bir futbolcu olsa sanırım listenin en başına geçerdi.
10)Rafinha: Schalke'nin her şeyi. Oynadığı kanadı çok etkili kullanabilen yorulmak bilmeyen bir futbolcu. Gerektiğinde çalımlarla gerektiğinde kısa ve uzun paslarla hücuma katkı sağlıyor. Çok süratli ve top tekniği de çok iyi. Tek eksiği defansif yönü. Her nekadar zamanlama, yer tutma ve müdahalelerde başarılı olsa da çok güçsüz ve Cristiano Ronaldo, Ronaldinho ve benzeri futbolcular karşısında hiç şansı yok. Omuz omuza mücadeleleri çok kolay kaybediyor. Bu nedenle ancak 10. sırada yer alıyor.
Bizim yerli futbolculara bakacak olursak:
Gökhan Gönül: Sağ bek olarak Türkiye'nin en iyi oyuncusu. Top tekniği iyi, ileri geri iyi çalışıyor, uzaktan şut atabiliyor, etkili ortaları var. Zayıf yönü ise 90 dakika boyunca hücum - defans arası gidiş gelişleri sürdürememesi. Oyunu geniş alanda oynayan takımlarda başarılı olması zor görünüyor.
Hakan Balta: Sadece defansif yönü bulunan ilginç bir bek oyuncusu. Hava toplarında iyi. Hantal ve top tekniği düşük bir futbolcu. Uzaktan şutları fena değil ama yılda 1 golü anca var uzaktan. Hücuma çok destek veremiyor. Sadece savunma yönü gelişmiş bir oyuncu. Zamanında müdahaleleri ve soğuk kanlılığıyla defanst oldukça iyi.
Hamit Altıntop: Gökhan Gönül sağ bek oynadığı için ona pek ihtiyaç kalmıyor bek olarak. Bu nedenle orta sahada görev yapıyor. Gökhan'dan daha yavaş ama uzaktan şutlarda ve ortalarda daha etkili ayrıca Gökhan'dan daha çok koşan bir oyuncu. Ama Gökhan Gönül varken ona gerek kalmıyor.
